Từ năm 2026, nhiều quy định mới liên quan đến người phụ thuộc khi tính giảm trừ gia cảnh thuế thu nhập cá nhân (TNCN) chính thức được áp dụng theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Những thay đổi này không chỉ giúp người nộp thuế được hưởng mức giảm trừ cao hơn mà còn đơn giản hóa đáng kể thủ tục đăng ký và quản lý người phụ thuộc.

1. Tăng mức giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc

Điểm thay đổi đáng chú ý nhất là mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc được nâng từ 4,4 triệu đồng lên 6,2 triệu đồng/tháng.

Đây là mức tăng khoảng 40,9%, góp phần giảm đáng kể thu nhập tính thuế của người lao động, đặc biệt là những cá nhân đang nuôi nhiều con nhỏ hoặc phải chăm sóc cha mẹ, người thân đủ điều kiện là người phụ thuộc.

Ví dụ, nếu người lao động đăng ký 02 người phụ thuộc thì mỗi tháng sẽ được giảm trừ thêm 3,6 triệu đồng so với quy định trước đây, qua đó giảm số thuế thu nhập cá nhân phải nộp.

2. Quy định rõ ràng hơn về đối tượng được đăng ký là người phụ thuộc

Các quy định mới đã cụ thể hóa nhóm đối tượng được đăng ký người phụ thuộc, bao gồm:

Con đẻ, con nuôi hợp pháp, con riêng của vợ hoặc chồng;
Vợ hoặc chồng không có khả năng lao động hoặc đáp ứng điều kiện theo quy định;
Cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi, cha mẹ vợ, cha mẹ chồng;
Một số người thân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế trực tiếp nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật.

Việc quy định rõ từng nhóm đối tượng giúp người dân và doanh nghiệp dễ dàng xác định trường hợp đủ điều kiện, hạn chế các vướng mắc trong quá trình kê khai.

3. Điều kiện về thu nhập của người phụ thuộc được quy định thống nhất

Một điểm mới quan trọng là người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ khi thu nhập bình quân trong năm không vượt quá 3 triệu đồng/tháng từ tất cả các nguồn thu nhập.

Quy định này giúp việc xác định người phụ thuộc minh bạch hơn, đồng thời tạo cơ sở thống nhất để cơ quan thuế kiểm tra và đối chiếu thông tin.

4. Hồ sơ chứng minh người phụ thuộc được chuẩn hóa

Các loại giấy tờ chứng minh người phụ thuộc đã được hướng dẫn chi tiết theo từng nhóm đối tượng.

Tùy từng trường hợp, người nộp thuế có thể cần chuẩn bị:

Giấy khai sinh;
Căn cước công dân;
Quyết định nhận con nuôi;
Giấy xác nhận quan hệ hoặc nghĩa vụ nuôi dưỡng;
Một số giấy tờ chứng minh khác theo quy định.

Việc chuẩn hóa hồ sơ giúp doanh nghiệp và cơ quan thuế có căn cứ thống nhất trong quá trình tiếp nhận và xử lý hồ sơ.

5. Không phải đăng ký lại người phụ thuộc khi chuyển nơi làm việc

Đây là một trong những thay đổi được nhiều người lao động quan tâm.

Theo quy định mới, khi thay đổi đơn vị công tác, người lao động không phải thực hiện thủ tục đăng ký lại người phụ thuộc như trước đây.

Chỉ cần cung cấp hồ sơ cho đơn vị chi trả thu nhập mới theo quy định, qua đó giảm đáng kể thời gian và thủ tục hành chính.

6. Chỉ phải nộp hồ sơ chứng minh một lần nếu thông tin không thay đổi

Nếu người phụ thuộc vẫn đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định và không có sự thay đổi về thông tin, người nộp thuế sẽ không phải nộp lại hồ sơ chứng minh nhiều lần.

Quy định này giúp tiết kiệm thời gian cho người lao động cũng như giảm khối lượng công việc cho bộ phận kế toán – nhân sự của doanh nghiệp.

7. Cần lưu ý thời hạn đăng ký người phụ thuộc

Mặc dù thủ tục được đơn giản hóa, người nộp thuế vẫn cần thực hiện đăng ký và bổ sung hồ sơ đúng thời hạn theo quy định để được tính giảm trừ trong năm tính thuế.

Việc đăng ký chậm hoặc thiếu hồ sơ có thể ảnh hưởng đến quyền lợi giảm trừ gia cảnh khi quyết toán thuế.

Đánh giá ưu điểm của quy định mới

Các thay đổi từ năm 2026 mang lại nhiều lợi ích thiết thực:

Tăng quyền lợi cho người nộp thuế nhờ mức giảm trừ gia cảnh cao hơn.
Giảm thủ tục hành chính, không phải đăng ký lại khi chuyển nơi làm việc.
Chuẩn hóa hồ sơ, giúp việc kê khai và kiểm tra minh bạch hơn.
Đẩy mạnh chuyển đổi số, tạo điều kiện thực hiện thủ tục trên môi trường điện tử.
Giảm chi phí và thời gian cho cả người lao động và doanh nghiệp trong quá trình quản lý hồ sơ thuế.

Một số điểm cần lưu ý

Bên cạnh những thuận lợi, người nộp thuế cũng cần quan tâm một số nội dung sau:

Hồ sơ chứng minh đối với một số trường hợp đặc biệt vẫn tương đối nhiều giấy tờ.
Cần thường xuyên theo dõi thu nhập của người phụ thuộc để đảm bảo vẫn đáp ứng điều kiện được giảm trừ.
Doanh nghiệp cần cập nhật quy trình quản lý hồ sơ và hướng dẫn người lao động thực hiện đúng quy định mới.
Việc đăng ký đúng thời hạn vẫn là yếu tố quan trọng để đảm bảo quyền lợi về thuế.

Kết luận

Những thay đổi về người phụ thuộc năm 2026 được đánh giá là bước cải cách tích cực trong chính sách thuế thu nhập cá nhân. Việc tăng mức giảm trừ gia cảnh, đơn giản hóa thủ tục, không phải đăng ký lại khi chuyển nơi làm việc và chuẩn hóa hồ sơ sẽ giúp người lao động được hưởng nhiều quyền lợi hơn, đồng thời giảm đáng kể gánh nặng hành chính cho doanh nghiệp.

Để tránh ảnh hưởng đến quyền lợi về thuế, cá nhân và doanh nghiệp nên chủ động rà soát hồ sơ người phụ thuộc, cập nhật kịp thời các quy định mới và thực hiện đăng ký đúng thời hạn theo quy định hiện hành.